Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçuna Teşebbüs Halinde Yaptırımın Belirlenmesi Sorunu

Türk Ceza Kanunu’nun 35. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen teşebbüs düzenlemesine göre teşebbüs dolayısıyla hükmedilebilecek ceza miktarları ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezaları gerektiren suçlar için belirli yıl aralığında olmak zorundadır. Mutlak cezalar olan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında bu süreler 13 yıldan 20 yıla kadar olabilmekteyken müebbet hapis cezasında bu süre 9 yıldan 15 yıla kadar olabilmektedir. Müebbet cezaları gerektiren suçlarda hâkim teşebbüs dolayısıyla hapis cezalarına hükmedecekse bu aralıklar içinde bir cezaya hükmetmek zorundadır.

Süreli hapis cezaları için aralık ceza belirlemesine gitmeyen kanun koyucu ¼ ila ¾ oranları arasında indirim uygulanmasını öngörmüştür. Somut olayda meydana gelen zarar veya tehlikenin durumuna göre hâkim süreli hapis cezasına yukarıda belirlenen oranlar aralığında bir indirim uygulayıp sonuç cezayı belirleyecektir. Bu şekilde bir düzenleme uygulanabilir olduğu gibi kanun koyucunun TCK’yı düzenleme mantığıyla da uyumludur. Uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti gibi birtakım suçlar karşılığında
öngörülen süreli hapis cezaları kanun koyucu tarafından TCK’nın ilk sistematiğinin dışına çıkılmak suretiyle ağırlaştırılmış olduklarından uygulamada teşebbüs dolayısıyla kusurla orantılı ceza ilkesine aykırı cezaların verildiği görülmektedir. Öyle ki ağırlaştırılmış müebbet yahut müebbet hapis cezalarını gerektiren bir suça teşebbüs dolayısıyla verilebilecek azami cezalardan daha ağır cezalara süreli hapis cezası gerektiren suçlarda hükmedildiği görülmektedir. Teşebbüs bağlamında verilebilecek cezaların müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet gerektiren hallerden daha ağır şekilde ortaya çıkmasının sebebi
ilgili süreli hapis cezası gerektiren bu suçlarda sonradan yapılan değişiklikler ve müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlara teşebbüste cezalarda azami süreler belirlenmişken, süreli hapis cezalarında azami bir sürenin belirlenmemiş olmasıdır. Bu çalışma ile süreli hapis cezası gerektiren uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun teşebbüs aşamasında kalması halinde faile verilecek cezanın bir üst sınırının olup olmadığını tespit etme ve mevcut halin ceza hukukuna hâkim ilkelerle örtüşüp örtüşmediğini değerlendirme amaçlanmaktadır.

Avukat Dr. Ercan YAŞAR